Uslov ti izmiče za jedan ispit: koje opcije zaista imaš
Kada poslije septembarskih rokova ostane samo jedan ispit do uslova, važno je zadržati smirenost i provjeriti akademska rješenja. Donosimo detaljan pregled realnih opcija koje studenti u Bosni i Hercegovini imaju na raspolaganju.
Kraj septembra za mnoge studente predstavlja najstresniji period akademske godine. Rezultati popravnih rokova stižu, a suočavanje sa spoznajom da samo jedan ispit dijeli studenta od upisa u narednu godinu studija može djelovati obeshrabrujuće. Ipak, situacija u kojoj uslov izmiče za nekoliko bodova ili jednu ocjenu nije nerješiva niti označava kraj akademskog puta. Umjesto panike, neophodno je trezveno sagledati formalne i administrativne opcije koje nude visokoškolske ustanove.
Prijenos ispita i pravila o ECTS bodovima
Zakon o visokom obrazovanju i statuti univerziteta u Bosni i Hercegovini definišu minimalan broj bodova potreban za prelazak u višu godinu. Na većini fakulteta studentima je omogućeno prenošenje određenog broja ECTS bodova ili predmeta. Uobičajeno pravilo omogućava prijenos jednog ili dva nepoložena ispita, pod uslovom da ukupna vrijednost tih predmeta ne prelazi zakonski definisan prag, što je najčešće najviše 12 ECTS bodova, mada na pojedinim univerzitetima taj prag iznosi najviše 6 ECTS bodova ili najviše 15 ECTS bodova.
Ukoliko preostali ispit ulazi u dozvoljenu kvotu bodova za prijenos, student stiče pravo upisa u narednu studijsku godinu uz obavezu polaganja tog predmeta tokom sljedeće akademske godine. Međutim, postoje i specifični predmeti koji su definisani kao uslovni za slušanje predmeta iz viših semestara. Zbog toga je od presudne važnosti provjeriti da li je taj zaostali predmet prepreka za pohađanje određene grupe predmeta na narednoj godini.
Kolizioni upis predmeta
Za studente kojima nedostaje više bodova nego što je dozvoljeno za čist upis, pojedini univerziteti nude opciju takozvanog kolizionog upisa. Kolizija podrazumijeva obnavljanje godine, ali uz mogućnost slušanja i polaganja određenih predmeta iz naredne studijske godine.
Ova opcija omogućava studentu da ne izgubi cijelu godinu učeći samo jedan zaostali predmet. Student obnavlja tekuću godinu, ponovo prijavljuje ispit koji nije položio, a paralelno s tim bira predmete iz više godine čiji fond bodova odgovara pravilima fakulteta. Na taj način, kada u narednom ciklusu položi sporni ispit i stekne uslov, već ima položen dio gradiva iz naredne godine, što znatno olakšava nastavak školovanja.
Obnova studijske godine
Ukoliko fakultet ne odobrava koliziju ili ako student ne ispunjava formalne kriterije za prijenos ispita, preostaje administrativna obnova godine. Iako obnova nosi određene finansijske i vremenske posljedice, ona pruža priliku za temeljno usvajanje gradiva i popravljanje prosjeka ocjena.
Prilikom obnove godine, studenti uglavnom plaćaju školarinu po nepoloženom ispitu ili po ECTS bodu, a iznos zavisi od cjenovnika univerziteta. Finansijski trošak obnove godine sa jednim ispitom znatno je manji nego kada se obnavlja cijela godina sa punim opterećenjem predmeta. Student zadržava status studenta, pravo na zdravstveno osiguranje, smještaj u studentskom domu i subvencionisani javni prevoz, pod uslovom da ispunjava opšte kriterije kantonalnih ili entitetskih propisa.
Apsolventski i imatrikulantski staž
Posebna pravila važe za studente završnih godina kojima nedostaje jedan ispit do završetka cjelokupnog studija. U toj situaciji ne primjenjuju se pravila o uslovu za narednu godinu, već se aktivira apsolventski staž.
Na većini univerziteta apsolventski staž traje 12 mjeseci od dana završetka posljednjeg semestra. Tokom tog perioda studenti imaju pravo polagati preostale ispite na apsolventskim rokovima koji se organizuju gotovo svakog mjeseca, u zavisnosti od odluke nastavničkog vijeća fakulteta. Ukoliko student ne diplomira u tom roku, stiče status imatrikulanta, što povlači dodatne troškove produženja staža, ali i dalje omogućava okončanje studija bez ponovnog slušanja predavanja.
Molbe, prigovori i vanredni rokovi
U trenucima kada studentu nedostaje minimalan broj bodova, često se postavlja pitanje socijalnih ili dodatnih ispitnih rokova. Studentska udruženja i unije studenata redovno upućuju zahtjeve upravama fakulteta i senatima univerziteta za odobravanje oktobarskog ispitnog roka ili dodatnog termina za polaganje.
Odluka o odobravanju dodatnog roka isključivo je u nadležnosti senata univerziteta ili naučno-nastavnog vijeća fakulteta. Studentima se savjetuje da prate zvanična obavještenja i djeluju putem svojih studentskih predstavnika. Takođe, ukoliko student smatra da je došlo do proceduralne greške pri ocjenjivanju ili unosu bodova, postoji formalno pravo na prigovor i uvid u rad u zakonskom roku nakon objave rezultata.
Zvanična provjera u studentskoj službi
Akademska pravila nisu identična na svim univerzitetima u Bosni i Hercegovini. Propisi koji važe na Univerzitetu u Sarajevu mogu se znatno razlikovati od pravila na Univerzitetu u Banjoj Luci, Univerzitetu u Tuzli, Univerzitetu u Zenici ili Sveučilištu u Mostaru. Čak i unutar iste institucije, različiti odsjeci mogu imati specifične uslove vezane za predispitne obaveze i polaganje uslovnih ispita.
Zbog toga je jedini ispravan korak odlazak u studentsku službu fakulteta. Referenti studentske službe posjeduju tačne informacije o pravilnicima o studiranju, visini naknada, rokovima za prijavu ispita i predaji molbi. Odluke se ne donose na osnovu nezvaničnih informacija sa foruma ili društvenih mreža, već isključivo prema službenim aktima visokoškolske ustanove.